Header ads

Hiểu đúng về hiện tượng nghịch nhiệt

Những ngày vừa qua  mối quan tâm về chỉ số môi trường  ngày càng lớn, trước hết là để bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình thứ đến là bảo vệ sức khỏe cho các em bé vốn rất dễ bị tổn thương với các điều kiên thời tiết bất lợi như thế này . 

Một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện tượng ô nhiễm cực kỳ trầm trọng đó là hiện tượng nghịch nhiệt. Tuy nhiên để hiểu đúng được hiện tượng nghiech nhiệt là gì cũng không hề đơn giản ngoài trừ bạn là chuyên gia về khí hậu học. Ngay cả trang wikipedia cũng mô tả khá sơ sài và có phần mơ hồ nữa. Bài này mình sẽ giới thiệu cho các bạn hiểu thêm về hiện tượng nghịch nhiệt đề giúp bạn hiểu thêm phần nào về ô nhiểm đang là vấn nạn này nhé




Nghịch nhiệt là gì?

Chuyện số đo của Air Visual không chính xác và thường cao hơn số đo của các trang khác, mình sẽ nói sau. Ở đây đọc thấy giải thích nghịch nhiệt thế này thì mơ hồ và thiếu sót quá (xem hình lấy từ trang wikipedia), như thể người viết chưa hiểu rõ về hiện tượng này:



wikipedia mô tả khá sơ sài và không rõ ràng

 "Ngoài ra, ô nhiễm không khí còn do hiện tượng "nghịch nhiệt bức xạ" trong giai đoạn thời tiết chuyển từ mùa nóng sang mùa lạnh. Ban đêm bức xạ nhiệt từ mặt đất phát tán vào khí quyển tạo ra lớp sương mù tầng thấp. Trong ngày, bầu không khí bị hun nóng, tạo nên lớp không khí nóng bốc lên nhưng không có đối lưu không khí hoặc mưa nên lớp bụi liên tục lơ lửng trong bầu khí quyển."
Wikipedia tiếng Việt cũng sai khi viết: "Trong khí tượng học, nghịch nhiệt là một hiện tượng đảo chiều của các thành phần khí trong khí quyển ở những nơi có vĩ độ cao."
Bình thường, mặt đất nhận nhiệt của Mặt trời rồi tỏa ra không khí dưới dạng bức xạ nhiệt. Thông thường, các lớp không khí trong tầng đối lưu (tầng khí quyển dưới cùng) ở sát mặt đất ấm nhất và càng lên cao càng nguội đi. Đó là trường hợp "thuận nhiệt", giúp không khí đối lưu bốc lên cao (vì không khí nóng nhẹ hơn không khí lạnh). Như vậy khi có đối lưu, bụi bị cuốn theo không khí và khuếch tán ra phạm vi rộng hơn, khiến không khí trở nên trong lành hơn.

Bức xạ nhiệt khác đối lưu ở chỗ nó tỏa nhiệt dưới dạng sóng điện từ, còn đối lưu là di chuyển cơ học của không khí. Do đó thuật ngữ "nghịch nhiệt bức xạ" là vô nghĩa.

Nghịch nhiệt là khi có hiện tượng "ngược đời": 1 lớp không khí ở cao hơn lại nóng hoặc ấm hơn lớp không khí dưới nó, khiến không khí không thể bốc lên cao nữa như bình thường, tạo ra "cái bẫy" nhốt các hạt bụi mịn lơ lửng bên dưới. Như vậy, bụi mịn sẽ tồn tại rất lâu trong không khí, nếu không có gió đưa đi xa hoặc mưa cuốn xuống đất.

Wikipedia tiếng Việt sai ở chỗ hiểu nhầm chữ độ cao thành vĩ độ cao. Lẽ ra câu đó phải là nghịch nhiệt là một hiện tượng đảo chiều [về nhiệt độ] của các thành phần khí trong khí quyển ở độ cao nào đó, tuy câu này vẫn chưa sáng sủa lắm.

Hình ảnh về hiện tượng nghịch nhiệt




Hiện tượng xuất hiện khối không khí nóng ở tầng cao khiến cho việc đối lưu tự nhiên bị ngưng trệ. Lớp không khí chứa nhiều bụi mịn ô nhiễm bị bẫy lại và không thoát lên cao được


Ô nhiễm bụi mịn ở Hà Nội

PM 2.5 là loại bụi siêu mịn, có kích thước từ 2,5 micrômét trở xuống (1 micrômét = 1/1000 mm). Chỉ số PM 2.5 là 1 trong các chỉ số để đánh giá ô nhiễm. Ngoài ra còn có các chỉ số về PM 10, NO2, CO, SO2, O3...
Có mấy điểm nhận xét về ô nhiễm PM 2.5:


  • - Tình trạng ô nhiễm diễn ra trên toàn bộ đồng bằng Bắc Bộ chứ không chỉ Hà Nội, cho nên chạy đâu cho khỏi được
  • - Ô nhiễm PM 2.5 diễn ra từ lâu rồi chứ không phải chỉ mới năm nay. Theo quy luật thì thể hiện rõ chu kỳ theo mùa: ít ô nhiễm nhất là các tháng từ 5 đến 8, tháng 9 là trong đà tăng lên của ô nhiễm và ô nhiễm tiếp tục tăng, lên cao nhất trong 2 tháng 12 và 1 năm sau. Các tháng từ 10 đến 3 năm sau ở ngưỡng ô nhiễm cao. Xem biểu đồ 3.
  • - Chỉ số PM 2.5 trong 1 ngày cũng tăng giảm rất nhiều nên có con số cực đại và trung bình. trong khoảng chục ngày qua thì ngày 26-9 (ngày giờ theo giờ UTC, tức GMT, muộn hơn giờ Việt Nam 7 tiếng) giờ cao nhất là 131,4 (micrôgam/ mét khối), nhưng trung bình ngày là 66,6; ngày 15-9 cao thứ nhì: 128,8, trung bình ngày là 77.
Ô nhiễm bụi mịn PM 2.5
Ô nhiễm bụi mịn PM 2.5  của khu vực quanh Hà Nội là khá cao so với các vùng khác xung quanh và ở mức nguy hiểm- không đảm bảo cho sức khỏe

Ý Kiến- Bình Luận

0 Comments